وجود اسیدوز متابولیک همراه با افزایش شکاف آنیونی در وبا شناخته شده می باشد؛ اما اشاره ای به اختلالات ترکیبی اسید و باز در این بیماران نشده است. ما برای نخستین بار برای مطالعه اختلالات ترکیبی اسید و باز در وبا، 56 بیمار بستری شده در بخش اورژانس مجتمع بیمارستانی امام خمینی (ره) تهران در طی اپیدمی تابستان سال 1377 را بررسی کردیم. اندازه گیری الکترولیت ها، فعالیت کلیوی، سنجش فشار شریانی گازهای اکسیژن و دی اکسیدکربن، PH و بیکربنات سدیم و سرم همه بیمارانی که در مدفوع آنان ویبریوکلراسروتیپ اوگاوا جدا گردیده بود هنگام پذیرش در بخش اورژانس و 24 ساعت بعد از رهیدراسیون انجام یافت. در هنگام پذیرش، میانگین سدیم سرم 136.6 میلی اکی والان در لیتر، پتاسیم 3.47 میلی اکی والان در لیتر، BUN برابر 58.1 میلی گرم در دسی لیتر و تمام بیماران نیز دچار اسیدوزمتابولیک با میانگین PH و بیکربنات، 11.33 ± 3.13 میلی مول در لیتر، 7.19 ± 0.08 بودند که بعد از 24 ساعت از هیدراسیون به ترتیب به 14.0 ± 2.7 میلی مول در لیتر و 7.28 ± 0.06 تغییر یافتند (P<0.05). تعداد (58.9%)33 نفر از بیماران در کنار اسیدوزمتابولیک، اسیدوز تنفسی را بصورت اختلال ترکیبی اسید و باز داشتند؛ این گروه در مقایسه با گروهی که اسیدوزمتابولیک خالص داشتند از اسیدوز شدیدتری برخوردار بوده و میانگین لگاریتم فشار شریانی گازکربنیک PCO2 نیز در آنان بالاتر بود (P<0.05) یافته مطالعه ما نشانگر آن است که عمدتا اسیدوز وبا بصورت ترکیبی از اسیدوزمتابولیک و اسیدوز تنفسی است و پارادوکس وجود عدم همخوانی شدت اسیدوز با میزان از دست رفتن بیکربنات در مدفوع بیماران وبایی ناشی از پدیده اسیدوز تنفسی است که پژوهشگران در مطالعات خود به آن توجه نشان نداده اند.

زمینه و هدف: اسیدوز متابولیک یکی از مهمترین بیماری هایی است که بر دستگاه عصبی تاثیر می گذارد. این مطالعه با هدف بررسی تغییرات احتمالی در آستانه حسی درد در فرزندان متولد شده از مادران مبتلا به اسیدوز متابولیک در مقایسه با فرزندان متولد شده از مادران سالم انجام شده است.روش بررسی: در این مطالعه تجربی 50 سر موش صحرایی ماده سالم به طور تصادفی به پنج گروه مساوی (شاهد بدون تیمار، شاهد با دوز حداقل، شاهد با دوز متوسط، اسیدوز با دوز حداقل و اسیدوز با دوز متوسط) تقسیم شدند. برای ایجاد اسیدوز از محلول کلرید آمونیوم به جای آب آشامیدنی و در گروه های شاهد از محلول کلرید سدیم استفاده گردید. تمام حیوانات با جفت گیری طبیعی باردار شدند و 20 روز قبل و تا پایان بارداری موش ها، برای گروه های با دوزهای حداقل و متوسط به ترتیب مقادیر 0.15 و 0.3 مولار از محلول های مورد نظر استفاده شد. آزمایشات درد ناشی از فرمالین روی فرزندان نر بالغ انجام شد. نمره درد در سه مرحله حاد، اینترفاز و مزمن ثبت و مقایسه گردید.یافته ها: نتایج بیانگر افزایش معنی دار نمره درد مراحل حاد و مزمن آزمون فرمالین در فرزندان نر متولد شده از مادران اسیدوز می باشد (P<0.05). نمره درد در مرحله اینترفاز در گروه های اسیدوز با گروه های شاهد تفاوت معنی داری نداشت (P>0.05).نتیجه گیری: نتایج نشان داد اثرات اسیدوز متابولیک باعث کاهش آستانه حسی درد در فرزندان متولد شده از مادران مبتلا به اسیدوز متابولیک و افزایش درد در آن ها شده است. بنابراین با جلوگیری از بروز اسیدوز متابولیک مادران باردار می توان از کاهش آستانه حسی درد در فرزندان آن ها جلوگیری به عمل آورد کرد.

زمینه و هدف: در سالهای اخیر، استفاده از سالین هیپرتونیک در درمان شوک هموراژیک و اثر آن بر اسمولاریته، سدیم و پتاسیم و pH خون موضوع بسیاری از تحقیقات قرار گرفته است. هر چند تردیدی در برتری سالین هیپرتونیک در درمان شاخصهای همودینامیک ناشی از شوک هموراژیک وجود ندارد، ولی در مورد استفاده روتین از آن اختلاف نظرهایی وجود دارد که ناشی از برخی عوارض سالین هیپرتونیک مثل هیپرناترمی می باشد. این مطالعه جهت بررسی عارضه هیپرناترمی با مصرف مقادیر مختلف سالین هیپرتونیک در درمان شوک هموراژیک انجام شده است. مواد و روش کار: در این مطالعه تجربی که در سال 1381 انجام شد، 16 خرگوش نر با وزن 2 تا 2.5 کیلوگرم به طور تصادفی به دو گروه مساوی تقسیم شده و پس از ایجاد شوک هموراژیک از طریق خارج کردن %25 حجم خون به روش فلبوتومی، خرگوشها در یک گروه توسط محلول کلرورسدیم %5 به مقادیر 4 میلی لیتر به ازای هر کیلوگرم و در گروه دیگر 7 میلی لیتر به ازای هر کیلوگرم هیدراته شدند. قبل از آزمایش و پس از درمان، دو گروه از نظر pH، سطح هوشیاری، میزان پتاسیم، سدیم و لاکتات سرم مقایسه گردیدند. یافته ها: در گروه دریافت کننده کلرور سدیم به میزان 7 میلی لیتر به ازای هر کیلوگرم، وضعیت خرگوشها از نظر حال عمومی و سطح هوشیاری مطلوبتر بود (P=0.04) و از نظر pH به وضعیت طبیعی نزدیکتر بودند (P=0.03) و بعد از احیا تفاوت معنی داری در سطح سرمی سدیم در دو گروه وجود نداشت. نتیجه گیری: با توجه به یافته های این مطالعه و تشابه با نتایج مطالعات دیگر می توان امیدوار بود که با عمومیت یافتن و استفاده بیشتر از کلرور سدیم هیپرتونیک تسریع بیشتری در تصحیح اسیدوز و درمان عوارض شوک هموراژیک حاصل شود.

زمینه: هیپرلاکتاتمی شاخص شناخته شده هیپوپرفیوژن بافتی است، ولی به صورت روتین در تمام اعمال جراحی اندازه گیری نمی شود. از طرفی مهم ترین اثر کاهش خون رسانی بافتی بروز اسیدوز متابولیک است که در آزمایش گاز خون شریانی (ABG) به صورت افزایش کمبود باز (Base Deficit) خود را نشان می‎دهد. هدف از این مطالعه ارزیابی ارزش تشخیصی کمبود باز در تشخیص هیپرلاکتاتمی و پیش بینی عوارض پس از عمل جراحی قلب است.مواد و روش ها: در این مطالعه مشاهده ای آینده نگر 487 بیمار که تحت جراحی الکتیو بای پس عروق کرونر یا تعویض دریچه قرار گرفتند وارد مطالعه شدند. مقادیر لاکتات و پارامتر های گاز خون شریانی توسط یک دستگاه 5-3 بار حین عمل و هر6 ساعت پس از عمل تا 24 ساعت (طبق روتین اتاق عمل و بخش مراقبت های ویژه) اندازه گیری شد. تغیرات همودینامیک حین عمل و عوارض ماژور(قلبی، ریوی، عصبی، کلیوی، عفونی و مرگ) پس از عمل ثبت شد. معیار هیپرلاکتاتمی، لاکتات مساوی یا بیش از 3 میلی‎گرم در دسی‎لیتر و معیار اسیدوز متابولیک، کمبود باز بیش از 5 در نظر گرفته شد. حساسیت، ویژگی، ارزش پیشگویی مثبت (PPV) و نسبت درست نمایی (Likelihood Ratio) برای کمبود باز در تشخیص هیپرلاکتاتمی و پیش بینی عوارض پس از عمل محاسبه شد.یافته ها: حین عمل جراحی میزان شیوع حداقل یک اپیزود کمبود باز بیشتر از 5، 3/41 درصد و حداقل یک اپیزود افزایش لاکتانت بالای 3 میلی‎گرم در دسی لیتر، در 3/56 درصد بیماران مشاهده شد و برای کمبود باز بیشتر از 5، حساسیت 48 درصد، ویژگی 68 درصد، ارزش پیشگویی مثبت 66 درصد و نسبت درست نمایی 49/1 درصدی مشاهده شد. میزان شیوع عوارض ماژور پس از عمل 26 درصد و نسبت درست نمایی 4/1 درصد محاسبه شد.نتیجه گیری: با توجه به انجام روتین آزمایش گاز خون شریانی حین عمل جراحی قلب، پیش بینی 70 درصدی وقوع هیپوپرفیوژن بافتی (هیپرلاکتاتمی) با مشاهده کمبود باز بالای 5 برای متخصص بیـهوشی ارزشمند خواهدبود. همچنین قدرت پیش بینی کنندگی عوارض پس از عمل کمبود باز و هیپـرلاکتاتمی به یک میزان و معادل 40 درصد است که با توجه به اهمیت بالای وقوع عوارض، این میزان از نظر بالینـی با اهمیت تلقی می شود.

زمینه: هیپرلاکتاتمی شاخص شناخته شده هیپوپرفیوژن بافتی است، ولی به صورت روتین در تمام اعمال جراحی اندازه-گیری نمی شود. از طرفی مهم ترین اثر کاهش خون رسانی بافتی بروز اسیدوز متابولیک است که در آزمایش گاز خون شریانی (ABG) به صورت افزایش کمبود باز (Base Deficit) خود را نشان می‎دهد. هدف از این مطالعه ارزیابی ارزش تشخیصی کمبود باز در تشخیص هیپرلاکتاتمی و پیش بینی عوارض پس از عمل جراحی قلب است.مواد و روش ها: در این مطالعه مشاهده ای آینده نگر 487 بیمار که تحت جراحی الکتیو بای پس عروق کرونر یا تعویض دریچه قرار گرفتند وارد مطالعه شدند. مقادیر لاکتات و پارامترهای گاز خون شریانی توسط یک دستگاه 5-3 بار حین عمل و هر6 ساعت پس از عمل تا 24 ساعت (طبق روتین اتاق عمل و بخش مراقبت های ویژه)اندازه گیری شد. تغیرات همودینامیک حین عمل و عوارض ماژور(قلبی، ریوی، عصبی، کلیوی، عفونی و مرگ) پس از عمل ثبت شد. معیار هیپرلاکتاتمی، لاکتات مساوی یا بیش از 3 میلی‎گرم در دسی‎لیتر و معیار اسیدوز متابولیک، کمبود باز بیش از 5 در نظر گرفته شد. حساسیت، ویژگی، ارزش پیشگویی مثبت (PPV) و نسبت درست نمایی (Likelihood Ratio) برای کمبود باز در تشخیص هیپرلاکتاتمی و پیش بینی عوارض پس از عمل محاسبه شد.یافته ها: حین عمل جراحی میزان شیوع حداقل یک اپیزود کمبود باز بیشتر از 5، 3/41 درصد و حداقل یک اپیزود افزایش لاکتانت بالای 3 میلی‎گرم در دسی لیتر، در 3/56 درصد بیماران مشاهده شد و برای کمبود باز بیشتر از 5، حساسیت 48 درصد، ویژگی 68 درصد، ارزش پیشگویی مثبت 66 درصد و نسبت درست نمایی 49/1 درصدی مشاهده شد. میزان شیوع عوارض ماژور پس از عمل 26 درصد و نسبت درست نمایی 4/1 درصد محاسبه شد. نتیجه گیری: با توجه به انجام روتین آزمایش گاز خون شریانی حین عمل جراحی قلب، پیش بینی 70 درصدی وقوع هیپوپرفیوژن بافتی (هیپرلاکتاتمی) با مشاهده کمبود باز بالای 5 برای متخصص بیـهوشی ارزشمند خواهدبود. همچنین قدرت پیش-بینی کنندگی عوارض پس از عمل کمبود باز و هیپـرلاکتاتمی به یک میزان و معادل 40 درصد است که با توجه به اهمیت بالای وقوع عوارض، این میزان از نظر بالینـی با اهمیت تلقی می شود.

مقدمه: نوزادان نارس جزو گروه نوزادان پرمخاطره به شمار می روند. یکی از مشکلات این نوزادان، عدم اضافه وزن در اثر اسیدوز متابولیک دیررس است که در 10 -5 درصد این دسته از نوزادان دیده می شود. معمولا این نوزادان سالم و بدون بیماری زمینه ای هستند. این مطالعه به بررسی اثر استفاده از بی کربنات سدیم خوراکی در بهبود اسیدوز و در نتیجه افزایش وزن و قد آنها می پردازد.روش کار: این مطالعه به صورت آینده نگر و مداخله ای 40 نوزاد سالم را با سن حاملگی کمتر از 37 هفته و وزن تولد کمتر از 2 کیلوگرم که در بیمارستان وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شیراز به دنیا آمده و از هفته دوم دچار اسیدوز متابولیک دیررس شده بودند، مورد بررسی قرار داده است. نوزادان به دو گروه مورد و شاهد تقسیم شده و به گروه مورد مقدار یک میلی اکی والان به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، هر 8 ساعت تا زمانی که اسیدوز برطرف گردد و یا به مدت 3 هفته بی کربنات سدیم خوراکی داده شده و در نهایت افزایش وزن و قد در دو گروه باهم مقایسه شده است. جهت بررسی آماری نتایج از تست تی استفاده شده است.یافته ها: متوسط افزایش وزن در روز در گروه مورد 15.23±4.69 گرم و در گروه شاهد 8.46±4.8 گرم و p<0.05 که از لحاظ آماری معنادار بود. در رابطه با افزایش قد نوزادان اختلاف معناداری بین دو گروه به دست نیامد (0.05 p>).نتیجه گیری: استفاده از بی کربنات سدیم خوراکی در تسریع وزن گیری نوزادان نارس کم وزن، که دچار اسیدوز متابولیک دیررس هستند، موثرمی باشد و در نتیجه می تواند منجر به ترخیص زودتر این نوزادان و کاهش هزینه های بیمارستانی گردد.

سندرم گوردون یک سندرم فامیلی اتوزوم غالب با هیپرکالمی، افزایش حجم، هیپرتانسیون، عملکرد طبیعی کلیه و اسیدوز متابولیک است که با توجه به آلدوسترون معمولا نرمال و رنین پایین، سودوهیپوآلدوسترونیسم تیپ II نیز نامیده می شود.در مطالعه حاضر یک خانم 35 ساله باردار معرفی می گردد که با سابقه 2 سال فشارخون بالا، اکلامپسی و مرگ جنین مراجعه کرد. افزایش پتاسیم و اسیدوز متابولیک در آزمایشات مشاهده شد. بیمار پس از بررسی های متعدد، با تشخیص سندرم گوردون تحت درمان با تیازید قرار گرفت. یافته جالب در بیمار، حاملگی موفق و ترم و تولد یک نوزاد دختر سالم پس از تشخیص و درمان با دوز کم تیازید بود.در هر بیمار با فشار خون و پتاسیم بالا باید به فکر سندرم گوردون بود و در این موارد می توان فشار بالا و هیپرکالمی را با دوز کم تیازید کنترل کرد و حاملگی را بدون عارضه مادری و جنینی پیش برد.

اسیدوز شکمبه در اثر پرخوری با مواد کنسانتره ای سهل التخمیر یا مواد حاوی کربوهیدرات زیاد در نشخوارکنندگان به وجود می آید. البته نشخوارکنندگان به علت داشتن میکروفلور شکمبه باید به تدریج با تغییر جیره غذایی عادت داده شوند در غیر اینصورت می تواند به بروز این عارضه منجر بشود. این آزمایش بر روی بیست راس گوسفند نر نژاد قزل انجام گرفت. ابتدا دام ها معاینه بالینی شده و بعد از اینکه سلامتی آنها محرز گردید از محتویات شکمبه، خون و ادرار آنها نمونه برداری شده و آزمایشات مربوطه روی آنها انجام گرفت. از دام های مبتلا به اسیدوز بعد از بروز نشانه های بالینی، نمونه هایی از محتویات شکمبه، خون و ادرار آنها جمع آوری و آزمایش شدند. سرانجام 8 راس از آنها ذبح و کالبدگشایی شدند و برای بررسی هیستوپاتولوژیک، نمونه های بافتی تهیه گردید. بر اساس آزمایشات بالینی، تعداد ضربان قلب و تنفس در دامهای مبتلا افزایش یافت ولی حرکات شکمبه متوقف شد. مقدار کلسیم و گلوکز خون کاهش، هماتوکریت، فسفر و اوره آن افزایش نشان داد. مدت زمان احیا متیلن بلو و مقدار اسیدیته تام افزایش، در صورتی که مدت ترسیب و شناوری کاهش و pH محتویات شکمبه و ادرار اسیدی شده بود. نشانه های بالینی دام های بیمار و معنی دار بودن (P<0.01) تغییرات حاصله در اکوسیستم شکمبه، عناصر و متابولیت های خونی، هماتولوژی و یافته های کالبدگشایی، هیستوپاتولوژی و pH ادرار گویای بروز اسیدوزیس در دام ها بوده است. این مطالعه بیشتر روی فیزیوپاتولوژی اسیدوزلاکتیکی در نشخوارکنندگان بوده است تا با روشن شدن تغییرات به خصوص در اکوسیستم شکمبه و pH ادرار، بتوان از آن در تشخیص به موقع و پیشگیری اسیدوز بهره برد.

اهداف: یکی از عوامل خطر عوارض و مرگ و میر ناشی از بیهوشی طول مدت بیهوشی است. در مطالعات قبلی اسیدوز متابولیک در بیماران دریافت کننده بیهوشی استنشاقی رخ داده و با طول مدت بیهوشی ارتباط مستقیم داشته است. این مطالعه با هدف بررسی شیوع اختلالات اسید و باز و عوامل موثر بر آن در بیهوشی عمومی داخل وریدی انجام شد.مواد و روش ها: این مطالعه توصیفی روی 69 بیمار که با روش نمونه گیری تصادفی ساده از میان مراجعان جراحی الکتیو یکی از بیمارستان های تهران انتخاب شدند در سال های 1387 و 1388 انجام شد. بیماران در سه گروه جراحی سر و گردن، گروه جراحی اندام و جراحی شکم مطالعه شدند. انفوزیون مداوم پروپوفول و رمی فنتانیل برای بیهوشی استفاده شد و وضعیت اسید و باز در چند نوبت بررسی شد. داده ها به کمک آزمون های مجذور کای، T وابسته، آنالیز واریانس و اندازه گیری های مکرر با نرم افزار SPSS 11.5 انجام شد.یافته ها: اسیدوز متابولیک با مدت بیهوشی ارتباط معنی دار داشت و شیوع آن در گروه جراحی سروگردن بیش از دو گروه دیگر بود. بین اسیدوز و تغییرات دمای مرکزی بدن و همچنین با نوع و حجم مایعات وریدی تزریق شده ارتباط معنی داری وجود نداشت. بین اسیدوز نیازمند به درمان و مدت بیهوشی و محل عمل جراحی ارتباط معنی دار وجود نداشت.نتیجه گیری: شیوع اسیدوز متابولیک نیازمند به درمان در روش بیهوشی کامل داخل وریدی 3% است و توصیه می شود در بیهوشی های طولانی مدت از روش های بیهوشی کامل داخل وریدی شامل پروپوفول و رمی فنتانیل استفاده شود تا از عوارض مربوط به اسیدوز متابولیک کاسته شود.